TRANG CHÍNH GIỚI THIỆU VỀ TRƯỜNG   VĂN BẢN    ALBUM   LIÊN HỆ - GÓP Ý THÀNH VIÊN CLB VĂN HỌC     DIỄN ĐÀN  

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cậpĐang truy cập : 3

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 2


Hôm nayHôm nay : 652

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 25312

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 759095

 

 

 

 

 

 

 

 

Trang nhất » Thông tin của trường » THÔNG TIN TỔ CHUYÊN MÔN - CHIA SẼ KINH NGHIỆM

DẠY HỌC BẰNG SƠ ĐỒ TƯ DUY Ở MÔN NGỮ VĂN BẬC THPT

Thứ bảy - 07/04/2012 08:16

SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO SÓC TRĂNG

TRƯỜNG THPT MAI THANH THẾ

 

 

 

 


 

BÙI TUÝ PHƯỢNG

 

 

 

 

DẠY HỌC BẰNG SƠ ĐỒ TƯ DUY Ở MÔN NGỮ VĂN BẬC THPT

 

 

 

 

 

 

 

Ngã Năm – 2012


 

DẠY HỌC BẰNG SƠ ĐỒ TƯ DUY Ở MÔN NGỮ VĂN BẬC THPT

 

1. Khái niệm

Bản đồ tư duy (BĐTD) còn gọi là sơ đồ tư duy, lược đồ tư duy,… là hình thức ghi chép nhằm tìm tòi đào sâu, mở rộng một ý tưởng, hệ thống hóa một chủ đề hay một mạch kiến thức,… bằng cách kết hợp việc sử dụng đồng thời hình ảnh, đường nét, màu sắc, chữ viết với sự tư duy tích cực. Đặc biệt đây là một sơ đồ mở, không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết chặt chẽ như bản đồ địa lí, có thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu khác nhau, dùng màu sắc, hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác nhau, cùng một chủ đề nhưng mỗi người có thể “thể hiện” nó dưới dạng BĐTD theo một cách riêng, do đó việc lập BĐTD phát huy được tối đa khả năng sáng tạo của mỗi người.

2. Thực trạng

Không phải đến bây giờ việc sử dụng bản đồ tư duy vào quá trình dạy học mới được chú ý. Từ trước, việc dùng sơ đồ, bảng tóm tắt, tổng hợp đã được GV sử dụng trong quá trình dạy học, cụ thể là trong các bài dạy – học Ngữ văn.

Ngày nay, khi Tony Buzan, được xem là người sáng tạo ra phương pháp tư duy Mind Map (bản đồ tư duy), thì việc áp dụng nó vào dạy học được hệ thống hoàn chỉnh cả về lý thuyết lẫn thực hành.

Trong chuyên đề này, chúng tôi tổng hợp lại các dạng thức của sơ đồ tư duy và cách sử dụng nó trong việc dạy học ngữ văn.

3. Các dạng thức của sơ đồ tư duy

3.1. Các dạng sơ đồ

3.1.1. Sơ đồ các yếu tố trong tác phẩm

Không gian trong Chí Phèo

 

Nhà những người nghèo làng Vũ Đại

Cái lò gạch

Nhà Bá Kiến

Nhà tù

 

 

 


 

CHÍ PHÈO

 

 

Nhà Bá Kiến

Nhà những người nghèo làng Vũ Đại

 

 

 

 


 

3.1.2. Sơ đồ mối quan hệ giữa các nhân vật

 

3.1.3. Sơ đồ tính cách nhân vật

 

 

Tính cách nhân vật

Ngoại hình

Ngôn ngữ

Cuộc sống

Hành động

 

 

 

 

 

 

 


 

3.1.4. Sơ đồ tóm tắt cốt truyện

3.1.5. Sơ đồ các bước tóm tắt văn bản nghị luận


 

 

 

TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP

 

Sơ đồ khuyết cấu trúc văn bản nghị luận

 

 

 

Luận cứ 1

Luận điểm 1:

Luận cứ 2:

 

Luận cứ 3:

Luận điểm 2:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

                                                  

 

 

Luận điểm 3:

 

 

 


 

3.2. Biểu bảng

3.2.1. Phát hiện thẩm mỹ

Tính dân tộc trong bài thơ Việt Bắc – Tố Hữu

 

Phương diện

Biểu hiện

Về nội dung

Bức tranh chân thực, đậm đà bản sắc dân tộc về thiên nhiên và con người Việt Bắc được tái hiện trong tình cảm tha thiết, gắn bó sâu sắc, …

 

Tình nghĩa thuỷ chung sâu đậm

 

Về nghệ thuật

Thể thơ lục bát truyền thống

 

Lối kết cấu đối đáp trong ca dao

 

Chất liệu văn học và văn hoá dân gian được vận dụng phong phú, đa dạng, đặc biệt là ca dao trữ tình

 

Lối nói giàu hình ảnh: so sánh, ẩn dụ, tượng trưng, ước lệ, … tạo nên phong vị dân gian và chất cổ điển của bài thơ.

 

 

3.2.2. Khái quát nội dung, nghệ thuật

Nhật kí trong tù– Hồ Chí Minh

 

Phương diện

Những biểu hiện

Minh hoạ thơ

Nhật kí

trong tù

Hoàn cảnh ra đời

 

Nội dung

Bức tranh nhà tù và hiện thực

XH Trung Hoa Dân Quốc

 

Bức chân dung tự hoạ

HCM một tâm hồn lớn

 

HCM – một trí tuệ lớn

 

HCM – một dũng khí lớn

 

Nghệ thuật

 

 

4. Thực nghiệm sơ đồ tư duy dạy Chiếc thuyền ngoài xa, Ngữ văn 12

4.1. Kiểm tra bài cũ

Hoàn thành bảng sau:

 

Nhân vật

Giống nhau

Khác nhau

Ý nghĩa

Việt

 

 

 

Chiến

 

4.2. Hoạt động triển khai bài mới

Cung cấp cho HS kiến thức trọng tâm của bài học

4.2.1. Giới thiệu chung

4.2.1.1. Tác giả

 

 

Tiểu sử và cuộc đời

Phong cách NT

Đánh giá vị trí của NMC trong nền VHVN

           

            -

 

 

 

 


 

           

 

 

Sự nghiệp VH

Đóng góp cho VH

 

 

 

 

 


 

4.2.1.2. Tác phẩm

 

 

Độc, dữ, hung bạo

Tóm tắt cảnh ở tòa án huyện bằng sơ đồ (Bài tập này GV cho HS chuẩn bị bài ở nhà). GV gợi ý

 

 

 

Đẩu

Phùng

Người đàn ông vũ phu

Đáng lên án và bài trừ

Người vợ

Trước đây hiền lành,

cục tính

Hung hăng, độc ác nhưng là chỗ dựa của mọi người trên thuyền

Độc ác do hoàn cảnh

Đáng thông cảm, chia sẻ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

4.2.2. Đọc hiểu văn bản

4.2.2.1. Làm việc nhóm cùng bàn: Tìm điểm sáng thẩm mĩ. Thời gian: 5 phút

Nhiệm vụ của em là tìm ra một số chi tiết miêu tả hình ảnh “chiếc thuyền” trong mắt Phùng khi nhìn ở xa và khi thuyền vào bờ. Tâm trạng của Phùng?

 

 


 

Thời điểm

Hình ảnh

Tâm trạng của Phùng

QNNT của nhà văn

Chiếc thuyền

Con người

Thuyền ở ngoài xa

 

 

 

 

Khi thuyền vào bờ

 

 

 

 

(Chú ý tránh lỗi ngữ pháp, chính tả)

4.2.2.2. Làm việc nhóm (mỗi nhóm 5 – 7 HS). Thời gian: 5 phút. GV giao nhiệm vụ cho HS, cụ thể:

- Nhóm: 1 – 2: Hoàn thành sơ đồ tính cách nhân vật người đàn bà hàng chài

 

 

Ngôn ngữ

Ngoại hình

Tính cách

 

 

 

 


 

 

 

Hành động

           

 

 

 

Cuộc sống

 

 

 


 

- Nhóm 3 – 4: Tìm những chi tiết thể hiện sự nhận thức của Phùng về người đàn bà hàng chài. Từ đó nêu lên QNNT của nhà văn?

 

 

Biểu hiện

Người đàn bà

Biểu hiện

bên ngoài

Chiều sâu

tâm hồn

 

Phùng

Cách nhìn

 

 

Nhận thức

 

 

Quan niệm nghệ thuật của nhà văn

 

- Nhóm 5 - 6: Hoàn thành bảng sau:

 

Cách nhìn, cách nghĩ

Của Phùng và Đẩu

Của người đọc

* Về người đàn ông

 

 

* Về người đàn bà

 

 

* Về giải pháp

 

 

 


 

4.3. Hoạt động củng cố kiến thức

So sánh phương diện nghệ thuật giữaNhững đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi) Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)

 

Đối tượng

NĐCTGĐ

CTNX

Cảm hứng

Chức năng của VH

Quan điểm nghệ thuật về con người

Giọng điệu ngôn ngữ

Tình huống truyện

 

5. Kết luận

5.1. Thực hiện bản đồ tư duy và dạy học trong đó có dạy học Ngữ văn là một việc làm khả thi, thực hiện tốt sẽ phát huy được một số ưu điểm sau đây:

- Từ những ngôn ngữ và hình ảnh sơ đồ được sử dụng sẽ giúp HS hiểu bài sâu hơn; củng cố, nhớ lâu kiến thức, rèn luyện năng lực khái quát, tổng hợp vấn đề, …

- Từ những từ khoa trên các sơ đồ, biểu bảng, học sinh tự lập trong cách diễn đạt, từ đó phát huy được năng lực tiếp thu văn bản một cách chủ động, sáng tạo, khách quan, … Khắc phục được hiện tượng thụ động trong tiếp nhận với những biểu hiện như đọc chép, chiếu chép hay học sinh tự chép từ những tài liệu có sẵn một cách máy móc, …

5.2. Tuy vậy, trên thực tế còn khá nhiều học sinh chưa quen với cách tiếp nhận bài giảng một cách chủ động, diễn đạt lủng củng, khả năng vận dụng thực hành còn thấp. Vấn đề này cần phải khắc phục triệt để và quyết liệt, liên tục, và cần có thời gian, ... 


 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 

1. Trần Đình Châu, Sử dụngBản đồ tư duy – một biện pháp hiệu quả hỗ trợ HS học tập môn toán, Tạp chí Giáo dục, kì 2, tháng 9-2009.

2. Trần Đình Châu, Đặng Thị Thu Thủy, Dạy tốt – học tốt các môn học bằng bản đổ tư duy, Nxb Giáo dục Việt Nam, 2011 .

3. Stella Cottrell, The study skills handbook (2nd edition), PalGrave Macmillian, 2003.

4. www.google.com.vn


 

Ý KIẾN NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ

 

1. Ý kiến nhận xét, đánh giá của tổ chuyên môn:

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

 

2. Ý kiến nhận xét, đánh giá của Hội đồng thi đua khen thưởng trường THPT Mai Thanh Thế:

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

 

Xếp loại: .......................................

                                                            Chủ tịch Hội đồng

                                                                                      Hiệu trưởng 

Tác giả bài viết: Bùi Túy Phượng

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
  • Show comment
  • -- Add comment
Comment addGửi bình luận của bạn
Mã chống spamThay mới

Những tin cũ hơn